Specyfika pracy tłumacza przysięgłego

Odpowiedzialność na pierwszym miejscu – zawód tłumacz przysięgły

Powszechnie przyjmuje się, iż zawód tłumacza przysięgłego jest pracą stosunkowo przyjemną, a już z całą pewnością dobrze płatną i elitarną. O ile dwa ostatnie stwierdzenia mogą faktycznie okazać się prawdziwe, to już kwestia przyjemności jest dyskusyjna. Biorąc pod uwagę ogrom odpowiedzialności, nie tylko prawnej, ale i typowo międzyludzkiej, jaka spoczywa na tłumaczu przysięgłym, stwierdzenie „przyjemna” mija się z rzeczywistością.

Głównym przedmiotem działania tłumacza przysięgłego jest sporządzanie tłumaczeń dokumentów, jakkolwiek duża część jego pracy polega na uwierzytelnianiu odpisów. Sam przekład potwierdzany jest pieczątką, nazwiskiem oraz numerem przypisanym do danego tłumacza. Wiąże się to z wzięciem pełnej odpowiedzialności za to, co znajduje się w tłumaczeniu i jakiekolwiek błędy wynikające z pracy tłumacza są dla niego osobistym obciążeniem.

Oficjalny i rzeczywisty zakres działania tłumacza przysięgłego

Oficjalnie tłumacz przysięgły może dokonywać tłumaczenia każdego tekstu w języku, w jakim zdał egzamin państwowy, i który może uwierzytelniać swoją pieczątką.

W rzeczywistości tłumacz przysięgły zajmuje się głównie tekstami urzędowymi lub o charakterze oficjalnym, do których zaliczmy np. akty małżeństwa, urodzenia, zgonu, faktury, zaświadczenia różnego typu, świadectwa, testamenty, certyfikaty czy umowy biznesowe lub innego typu.

Tłumacz przysięgły może przyjmować zlecenia od osób indywidualnych, zarówno fizycznych jak i prawnych. Często z jego usług korzystają również instytucje państwowe, takie jak policja czy sądy.

Zawód elitarny, nie każdy potrafi i może

Możliwość zostania tłumaczem przysięgłym jest regulowana prawnie. Każdy, kto chce zostać tłumaczem przysięgłym musi spełnić wymogi ustawy nakładające na chętnego wymogi:

  • posiadania obywatelstwa polskiego;
  • dysponowania pełną zdolnością do czynności prawnych;
  • biegłego posługiwania się językiem polskim;
  • braku karalności za umyślne przestępstwa skarbowe lub nieumyślne przeciwko bezpieczeństwu obrotu gospodarczego;
  • posiadania dyplomu ukończenia studiów pierwszego bądź drugiego stopnia z filologii lub ewentualnie studiów podyplomowych z zakresu związanego z tłumaczeniem;
  • uzyskania wyniku pozytywnego na egzaminie państwowym na tłumacza przysięgłego.

Regulacja zawodu tłumacza przysięgłego jest dokonywana w głównej mierze na poziomie egzaminu państwowego. Jest on przede wszystkim stosunkowo drogi, dodatkowo organizuje się go tylko raz w roku, ale przede wszystkim jest wyjątkowo trudny. Egzamin państwowy jest wyjątkowo trudny, składa się z części pisemnej i ustnej badającej umiejętność przekładu z jeżyka obcego na polski i odwrotnie, a także sprawdzający wiedzę z zakresu prawa.

Trudność egzaminu państwowego na tłumacza przysięgłego obrazuje coroczny poziom zdawalności plasujący się na poziomie 20%.

Tłumaczenie przysięgłe VS tłumaczenie zwykłe

Tłumaczenie przysięgłe

  • jak najdokładniejszy przekład tekstu;
  • może dokonać tylko osoba spełniająca ustawowe wymagania;
  • tłumaczenie potwierdzane jest pieczęcią i podpisem tłumacza (zwykłym lub elektronicznym);
  • tłumacz bierze odpowiedzialność prawną i pieniężną za ewentualne, popełnione błędy.

Tłumaczenie zwykłe

  • dokładny przekład tekstu z uwzględnieniem specyfiki kultury/ miejsca
  • może dokonać każdy, kto biegle posługuje się danym językiem i potrafi przełożyć tekst;
  • nie ma żadnej formy wymaganego podpisu czy uwierzytelnienia;
  • brak odpowiedzialności tłumacza za stworzony tekst.

W większości przypadków nie ma obowiązku wykonywania tłumaczenia przysięgłego i korzystania z pomocy tłumacza przysięgłego. To, iż ktoś takie tłumaczenie zleca jest zazwyczaj uzależnione chęciom posiadania oficjalnego potwierdzenia i możliwości odwołania się do odpowiedzialności tłumacza.

Tłumaczenie przysięgłe jest obowiązkowe w przypadku:

  • dyplomów i świadectw;

  • dokumentów wizowych;

  • dokumentów dotyczących zmiany stanu cywilnego;

  • dokumentów związanych ze zmiana zameldowania;

  • aktów kupna bądź sprzedaży.

Szereg obowiązków tłumacza przysięgłego

Na tłumaczu przysięgłym ciąży szeroki zakres obowiązków, wypełnienie, których nakłada na niego polskie prawo. Do najważniejszych obowiązków należą:

  • zachowanie pełnej bezstronności i obiektywności;

  • utrzymanie w tajemnicy danych pojawiających się w dokumentach, przy czym obowiązek ten dotyczy zarówno danych newralgicznych, jak i tych mniej istotnych;

  • prowadzenie repertorium, zawierającego dane odnośnie zleceń, zleceniodawców, terminów, dokumentów;

  • obowiązek odprowadzenia podatku dochodowego opartego o wskazania repertorium;

  • obowiązek przyjęcia do tłumaczenia tekstów za kwoty ustalone przez państwo;

  • konieczność przyjęcia zleceń od organów administracji państwowej, takich jak policja, sądy, prokuratura.

Tłumacz przysięgły może odmówić wykonania zlecenia dla któregoś z organów administracji państwowej tylko jeśli poda ważny i istotny powód odmowy. Przy odmowie przyjęcia tłumaczenia klientowi indywidualnemu nie ma obowiązku podawania powodu.

Zakres odpowiedzialności tłumacza przysięgłego

Tłumacz przysięgły podlega dość rygorystycznej odpowiedzialności zawodowej, nakładającej na niego kary w razie niewykonania bądź nieprawidłowego wykonania zleconego zadania tłumaczenia. O przyznaniu kary decyduje Komisja Odpowiedzialności Zawodowej, a o rozpoczęcie postępowania klient, który został pokrzywdzony może wystąpić do wojewody lub ministra sprawiedliwości.

Zakres kar, jakim podlega tłumacz przysięgły:

  • upomnienie – zostaje wpisane do akt, ale nie podlega upublicznieniu;
  • nagana – zostaje wpisane do akt, ale nie podlega upublicznieniu;
  • kara pieniężna – nie może być niższa niż jedna dziesiąta średniego wynagrodzenia w Polsce;
  • zawieszenie prawa do wykonywania zawodu – na okres od 3 miesięcy do 1 roku;
  • pozbawienie prawa do wykonywania zawodu – na okres 2 lat, po którym można ponownie podejść do egzaminu na tłumacza. Utrata praw do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego może nastąpić po 3 letniej przerwie w wykonywaniu obowiązków tłumacza.

Kara w postaci finansowej została wprowadzona dopiero w roku 2015.